Kaybettikleri uzuvlarını yenileyen hayvanlar üzerine yapılan yeni bir araştırmada, bu işlevi yerine getiren ortak microRNA’lar bulundu.
Kopan uzuvları yerine yenisini geliştirebilme becerisi bir bilimkurgu hikayesiymiş gibi görünüyor, fakat yeni bir araştırma semender ve zebra balığı gibi bazı hayvanların bu şaşırtıcı beceriyi nasıl gerçekleştirdiklerini ve insanların gelecekte bu biyolojik mekanizmayı nasıl paylaşabileceğini gösterdi.
Bilim insanları uzun zamandır balık ve amfibilerin bazı türlerindeki bu yenilenebilir gücü biliyordu: Aç, yırtıcı hayvanlar nedeniyle kaybettikleri uzuv veya yüzgeçlerin yeniden oluşturan bu hayvanlar, yara alanında oluşan kök hücrelerle kemikten kasa ve kan damarlarına kadar her şeyi yeniden büyütebiliyor.
Genetik seviyede bunu nasıl yaptığı ise merak konusu. Bilim insanları bunu anlamak için, hepsi bacaklarını ve yüzgeçlerini yeniden büyütebilen ışıklı yüzgeçli balığın, zebra balığının ve axolotl olarak bilinen semenderin iki uzvunu ampute ettiler. Sonrasında ampute edilen alandan RNA karşılaştırması yaptılar. Üç türün hepsinde de aynı olan 10 adet, gen ekspresyonunu düzenleyen küçük RNA parçaları olan microRNA buldular. Üstelik, axolotl ve balıkların farklı yapılarına karşın aynı yoldan işlevlerini yerine getiriyor gibi görünüyordu.
Bu hafta PLOS ONE’da yayınlanan makaleye göre, bulgular, incelenen bu üç uzuv yenileyen hayvanın en son 420 yıl önce bir ortak ataya sahip olduğunu doğruluyor. Araştırmaya göre uzuvların büyümesinin evrimsel süreci zamanla korunmuş ve ayrı türlerde bağımsız olarak gelişmemişti.
Bu insanlar için ne anlama geliyor? Eğer bu microRNA’lar semender ve balıkların yaptığı gibi çalışmaya programlanabilirse, insanlar ciddi yaralanmalarının iyileştirilme olasılığı artabilir. Fakat bilim insanları böyle modifikasyonların zaman alacağını ve çok daha fazla araştırma yapılası gerektiğini söylüyor.
Kaynak: Kin and Ying, “A Conserved MicroRNA Regulatory Circuit Is Differentially Controlled during Limb/Appendage Regeneration”, PLOS ONE, 2016
